{"id":68970,"date":"2015-08-21T20:11:15","date_gmt":"2015-08-21T19:11:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sicile-sicilia.net\/?p=68970"},"modified":"2026-10-16T15:17:49","modified_gmt":"2026-10-16T14:17:49","slug":"swiatynia-zeusa-olimpijskiego-w-agrigento","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sicile-sicilia.net\/pl\/swiatynia-zeusa-olimpijskiego-w-agrigento","title":{"rendered":"\u015awi\u0105tynia Zeusa Olimpijskiego w Agrigento"},"content":{"rendered":"

Po\u0142o\u017cona w Dolinie \u015awi\u0105ty\u0144 w Agrigento<\/a>, \u015awi\u0105tynia Zeusa Olimpijskiego<\/strong>, czyli Olimpiejon<\/strong>, by\u0142a monumentaln\u0105 budowl\u0105, kt\u00f3ra pozosta\u0142a niedoko\u0144czona. Jest to najwi\u0119ksza \u015bwi\u0105tynia dorycka na Zachodzie. Jej budowa nigdy nie zosta\u0142a doprowadzona do ko\u0144ca. Stanowi r\u00f3wnie\u017c unikalny przypadek architektoniczny w \u015bwiecie greckim, z pos\u0105gami gigant\u00f3w, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy pilastrami.
Dzi\u015b monument przedstawia si\u0119 jako ogromne pole ruin, b\u0119d\u0105ce skutkiem zniszcze\u0144 dokonanych przez czas.
Kult mia\u0142 by\u0107 zwi\u0105zany z Zeusem chtonicznym<\/strong>, znanym na przyk\u0142ad u Hezjoda jako dawca d\u00f3br rolnych. Co mog\u0142oby wyja\u015bnia\u0107 koncepcj\u0119 architektoniczn\u0105, z zamkni\u0119t\u0105 i zwart\u0105 struktur\u0105 wok\u00f3\u0142 wielkiej sali wewn\u0119trznej.<\/p>\n

Historia i kontekst<\/h2>\n
\"G\u0142owice<\/a>

G\u0142owice \u015awi\u0105tyni Jowisza<\/p><\/div>\n

Wed\u0142ug Diodora Sycylijskiego<\/strong>, budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni zapocz\u0105tkowa\u0142 Theron w nast\u0119pstwie zwyci\u0119stwa pod Himere przeciw Kartagi\u0144czykom w 480 r. p.n.e. Wyj\u0105tkowy rozmach prac budowlanych, w po\u0142\u0105czeniu z trudno\u015bciami politycznymi i militarnymi, kt\u00f3re naznaczy\u0142y Agrigento, najwyra\u017aniej doprowadzi\u0142y do porzucenia budowy.
Po z\u0142upieniu miasta przez Kartagin\u0119 w 406 r. p.n.e. budowla pozosta\u0142a niedoko\u0144czona. P\u00f3\u017aniejsze trz\u0119sienia ziemi, prawdopodobnie z okresu \u015bredniowiecza, przyczyni\u0142y si\u0119 nast\u0119pnie do jej ostatecznego zawalenia, a w XVIII wieku zosta\u0142a wykorzystana jako kamienio\u0142om do budowy mola w Porto Empedocle.<\/p>\n

Architektura \u015bwi\u0105tyni<\/h2>\n

Cho\u0107 tradycyjnie okre\u015bla si\u0119 j\u0105 mianem \u015bwi\u0105tyni doryckiej, w rzeczywisto\u015bci nale\u017cy do nietypowego typu architektonicznego, unikalnego w \u015bwiecie greckim, czasami opisywanego jako \u201epseudodorycki\u201d, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 kolumnad\u0105 wtopion\u0105 w mury, a nie wolnymi kolumnami.
Budowla wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 masywnymi kanelowanymi pilastrami oraz obecno\u015bci\u0105 telamon\u00f3w<\/strong>, kolosalnych pos\u0105g\u00f3w zintegrowanych z grubo\u015bci\u0105 mur\u00f3w. Dzi\u015b w ruinie, stanowi wa\u017cne \u015bwiadectwo architektonicznych ambicji staro\u017cytnego miasta Akragas.<\/p>\n

\"Rekonstrukcja<\/a>

Rekonstrukcja \u015bwi\u0105tyni Zeusa<\/p><\/div>\n

\u015awi\u0105tynia wznosi\u0142a si\u0119 na kolosalnym podmurowaniu o wymiarach 56,30 \u00d7 113,45 m. Pilastry \u2013 cz\u0119sto opisywane jako kolumny \u2013 osi\u0105ga\u0142y blisko 20 metr\u00f3w wysoko\u015bci.
Mi\u0119dzy tymi pilastrami sta\u0142y telamony o wysoko\u015bci oko\u0142o 7,5 do 7,8 metra, figury gigant\u00f3w z uniesionymi ramionami, zintegrowane z zewn\u0119trznymi strukturami murowymi. Ta cecha architektoniczna jest szczeg\u00f3lnie godna uwagi.
Ich funkcja by\u0142a zasadniczo dekoracyjna i symboliczna, a nie strukturalna.
Jedna z tych figur, zrekonstruowana w XIX wieku z oryginalnych fragment\u00f3w, jest przechowywana w sali Muzeum Archeologicznego (kopi\u0119 pozostawiono na miejscu, w\u015br\u00f3d ruin \u015bwi\u0105tyni).<\/p>\n

Olimpiejon wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 unikaln\u0105 innowacj\u0105 architektoniczn\u0105 w \u015bwiecie greckim: zewn\u0119trzna kolumnada by\u0142a ca\u0142kowicie zamkni\u0119ta \u015bcianami, tworz\u0105c masywn\u0105 os\u0142on\u0119 niemaj\u0105c\u0105 znanego odpowiednika w architekturze hellenistycznej.
Wed\u0142ug \u015bwiadectwa Diodora \u015bwi\u0105tynia mia\u0142a mie\u0107 oba frontony rze\u017abione (przedstawiaj\u0105ce odpowiednio gigantomachi\u0119 i zdobycie Ilionu). W odleg\u0142o\u015bci mniejszej ni\u017c 50 metr\u00f3w od wschodniej fasady znajduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci monumentalnego o\u0142tarza.<\/p>\n

Na niekt\u00f3rych blokach mo\u017cna jeszcze dostrzec wg\u0142\u0119bienia w kszta\u0142cie litery U, u\u017cywane do podnoszenia za pomoc\u0105 lin i urz\u0105dze\u0144 ci\u0105gn\u0105cych. \u015alady te odpowiadaj\u0105 technikom budowlanym po\u015bwiadczonym w monumentalnych konstrukcjach Akragas, zgodnie z badaniami archeologicznymi Museo Archeologico Regionale.<\/p>\n

W odleg\u0142o\u015bci 50 metr\u00f3w naprzeciwko wschodniej fasady widoczne s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci o\u0142tarza \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n

<\/p>\n\n\n